Nieuwsbrief week 30

Soms moet je stampen. Maar met kneden kom je verder.

1 minuut over waarom gedrag in dalen en heuvels leeft

Vorige week dacht ik opnieuw aan een boeiende keynote van Jan Willem Bolderdijk over systeemdenken. Hij gebruikte een metafoor die perfect samenvat waar we bij Gaga dagelijks mee bezig zijn: het attractor landscape.

Het komt neer op dit: beeld je in dat gedrag een balletje is in een landschap vol dalen en heuvels. Een diep dal is een 'stabiele staat': een hardnekkige gewoonte of een diepgewortelde sociale norm waar we maar moeilijk uitkomen. Denk aan de dagelijkse sigaret of de vanzelfsprekendheid van een vleesburger op een festival.

Zo'n dal is veilig en makkelijk.

Als je tegen dat balletje duwt met een eenmalige campagne of een kleine nudge, rolt het vaak direct weer terug naar de bodem van het oude vertrouwde dal. Niets verandert, denk je gefrustreerd. De attractor is simpelweg te sterk; de omgeving trekt het individu terug in het oude patroon.

Maar Bolderdijk leert ons dat verandering niet lineair verloopt. Het gaat in schokken.

In het begin gebeurt er niets, maar de spanning in het systeem loopt onzichtbaar op. Tot je de 'kritieke massa' of het kantelpunt bereikt. Dan ontstaat er momentum. Het systeem klapt ineens om.

In een sociale context zie je dit wanneer meer mensen 'overstag' gaan. De sociale norm draait 180 graden. Het wordt ongemakkelijk om niet mee te doen. De weerstand die je eerst ervoer, verandert in een meewerkende kracht.

Echte gedragsverandering betekent dus dat je het systeem van de ene stabiele staat naar de andere loodst.

Dat proces noemen wij Behavioural Landscaping. Je gaat het landschap zó kneden dat het ongewenste dal minder aantrekkelijk (ondiep) wordt. Het gewenste gedrag transformeert in een onweerstaanbaar diep dal. Daar komt het balletje vanzelf in rust en blijft liggen, ook als de interventie stopt.

30 seconden over hoe je het landschap kneedt

Wil je stoppen met duwen tegen individuen en starten met het ontwerpen van het systeem? Gebruik dan deze principes van Behavioural Landscaping:

• Breng de feedbackloops in kaart: Waarom zit het gedrag vast? Vaak houden sociale druk en economische aannames elkaar in stand. De cateraar verkoopt vlees omdat de klant het vraagt. De klant koopt vlees omdat de cateraar niets anders toont.

• Zoek de hefboompunten: Grijp niet alleen oppervlakkig in. In plaats van 'vegetarisch' te labelen, wat sceptici afschrikt, hernoem je het naar iets neutraals. Laat ze proeven en verander dán hun mindset.

• Heb geduld: Het feit dat je nog geen gedragseffect meet, betekent niet dat er niets gebeurt. Je bent misschien het dal minder diep aan het maken. De zaadjes die je nu plant, zijn de noodzakelijke spanning op het elastiek voor de klap van morgen.

• Monitor meer dan alleen gedrag: Meet ook de openheid voor verandering of het taalgebruik op de werkvloer. Dat zijn de thermometers voor een aanstaande systeemkanteling.

  
  

De kracht van samenwerking

Bij gedragsverandering draait het niet alleen om individuen. Het gaat ook om samenwerking. Samenwerking tussen verschillende partijen is essentieel. Denk aan organisaties, gemeenschappen en individuen. Wanneer deze groepen samenwerken, ontstaat er een krachtiger effect.

Door samen te werken, kunnen we de krachten bundelen. We kunnen kennis delen en elkaar ondersteunen. Dit versterkt het proces van gedragsverandering. Het is belangrijk om te beseffen dat iedereen een rol speelt in deze verandering.

De rol van communicatie

Communicatie is een cruciaal onderdeel van gedragsverandering. Hoe we met elkaar communiceren, beïnvloedt ons gedrag. Effectieve communicatie kan helpen om de juiste boodschap over te brengen. Het kan ook helpen om weerstand te verminderen.

Zorg ervoor dat je helder en transparant communiceert. Dit creëert vertrouwen. Vertrouwen is essentieel voor verandering. Wanneer mensen zich gehoord en begrepen voelen, zijn ze eerder geneigd om mee te werken.

Het belang van evaluatie

Evaluatie is een belangrijk onderdeel van het proces. Het helpt ons te begrijpen wat werkt en wat niet. Door regelmatig te evalueren, kunnen we onze aanpak bijsturen. Dit zorgt ervoor dat we op de juiste weg blijven.

Neem de tijd om te reflecteren op de resultaten. Wat hebben we geleerd? Wat kunnen we verbeteren? Deze inzichten zijn waardevol voor toekomstige projecten.

Kort maar krachtig

Gedragsverandering is geen kwestie van harder duwen, maar van slimmer ontwerpen. Stop met het bevechten van de huidige status quo en begin met het hertekenen van het landschap. Pas als de omgeving het nieuwe gedrag ondersteunt, wordt het kantelpunt een blijvende realiteit in plaats van een tijdelijke schok.

Tot de volgende keer!